Suriye’nin güneyindeki Suveyda vilayeti, tarih boyunca Dürzilerin kalesi olmuştur. Ancak 13 Temmuz’da başlayan ve giderek şiddetlenen çatışmalar, bölgeyi yeniden Ortadoğu’nun gerilim haritasına taşıdı. Dürzi milisler ile Bedevi aşiretler arasındaki çatışmalarda ölü ve yaralı sayısı artarken, Suriye yönetimi bölgeye asker sevk etti. İsrail’in bu gelişmeler üzerine Suriye ordusunu bombalaması ve Şam’daki başkanlık sarayını hedef alması, bölgedeki gerilimi uluslararası bir krize dönüştürdü. Peki, İsrail neden Suriye’deki Dürzileri bu kadar önemsiyor?

Suriye’nin geçici devlet başkanı Ahmed el-Şara’nın tüm silahlı grupları orduya entegre etme planı, Dürzi milisler tarafından reddedildi. Suveyda’daki Dürzi gruplar, özerk yapılarını korumak için silahlı direnişe geçti. Gerilim, Dürzi milislerin Bedevi aşiretlerin kontrolündeki El-Makvas mahallesini kuşatmasıyla tırmandı. Bedevilerin karşı saldırıları, çatışmaları Suveyda’nın tamamına yaydı. Suriye hükümeti, iç savaşın yeniden alevlenmesini engellemek amacıyla bölgeye asker gönderdi. Ancak İsrail, bu hamleyi kendi sınır güvenliği için tehdit olarak gördü ve Suriye ordusuna hava saldırıları düzenledi. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, yaptığı açıklamada, “Suriye-İsrail sınırındaki istikrarsızlık, güvenliğimiz için doğrudan tehdittir. Dürzilerin güvenliğini sağlama sorumluluğumuz var” ifadelerini kullandı. İsrail’in Savunma Bakanı Yisrael Katz ise daha sert bir dil benimseyerek, “uyarılarımız bitti, artık acı verici darbeler gelecek” dedi.

İsrail’in Dürzilere yönelik ilgisi, 1967’deki Altı Gün Savaşı’na kadar uzanıyor. İsrail, bu savaşta Suriye’nin Golan Tepeleri’ni ele geçirdi ve 1981’de tek taraflı olarak ilhak etti. Bugün Golan’da yaşayan 20 binden fazla Dürzi, İsrail vatandaşlığını reddetse de İsrail, onlara kalıcı oturum izni verdi. İsrail, bu politikayla Golan’daki demografik yapıyı kontrol altında tutmayı ve bölgedeki meşruiyetini güçlendirmeyi hedefliyor. Dürziler, İsrail’in Suriye sınırındaki en önemli toplumsal aktörlerden biri. İsrail ordusunda da önemli sayıda Dürzi asker bulunuyor. Hatta İsrail’in son dönemdeki operasyonlarında Dürzi askerlerin aktif rol aldığı biliniyor. Bu durum, İsrail’in Dürzileri sadece stratejik bir müttefik olarak değil, aynı zamanda psikolojik bir propaganda aracı olarak kullandığını gösteriyor. İsrail Başbakanı Netanyahu, uzun süredir Suriye’nin güneyindeki Suveyda, Dera ve Kuneytra vilayetlerinin tamamen silahsızlandırılmasını talep ediyor. İsrail, bu bölgelerdeki rejim karşıtı grupları (özellikle Dürzileri ve Kürtleri) destekleyerek, Suriye yönetiminin güneydeki kontrolünü zayıflatmayı amaçlıyor. Bu strateji, İsrail’in 1973 Yom Kippur Savaşı’nda Mısır’a karşı Sudan’daki Hristiyan gruplarla ittifak kurmasına benziyor. İsrail, tarih boyunca bölgedeki azınlıklarla işbirliği yaparak Arap devletlerine karşı denge politikası izlemiştir. Bugün de Dürziler, İsrail’in Suriye’deki uzun vadeli planlarının bir parçası haline gelmiş durumda.

İsrail’in Suveyda’daki müdahalesinin bir diğer nedeni de İran’ın Suriye’deki artan etkisini kırmak. İran destekli milislerin Suriye’nin güneyine yerleşmesi, İsrail için kırmızı çizgi olarak görülüyor. İsrail, Dürziler üzerinden İran’ın bölgedeki nüfuzunu sınırlandırmayı hedefliyor. 2023’teki son istihbarat raporları, İran’ın Suveyda’da Dürzi liderlerle temas halinde olduğunu gösteriyor. İsrail, bu gelişmeleri yakından takip ediyor ve İran’ın bölgedeki etkisini kırmak için askeri operasyonlarını artırıyor. Suveyda’daki çatışmalar, yalnızca yerel bir iç çatışma değil, aynı zamanda İsrail’in Suriye’deki nüfuz mücadelesinin bir yansıması. İsrail, Dürziler üzerinden hem Golan’daki varlığını pekiştiriyor hem de Suriye rejiminin güneydeki kontrolünü zayıflatıyor. Ancak Dürziler, bu stratejik oyunda sadece bir piyon değil. Kendi kimliklerini korumak isteyen Dürziler, İsrail’in desteğine rağmen Suriye ile bağlarını tamamen koparmıyor. Önümüzdeki dönemde İsrail’in operasyonları artabilir, ancak Dürzilerin uzun vadede nasıl bir tavır alacağı belirsizliğini koruyor. Bir kesin olan şu ki: Suveyda, Ortadoğu’daki güç mücadelesinin yeni bir cephesi haline geldi. İsrail’in hamleleri, bölgedeki dengeleri yeniden şekillendireceğe benziyor.

Paylaş: